18.11.2018 (27.08.1397)
طرح طالبانی خلیل‌زاد برای پایان جنگ
فردوس

برای پایان جنگ افغانستان درسال‌های اخیر طرح‌ها والگوهای مختلفی پیشنهاد شده است. دکتر عمر صدر استاد دانشگاه و محقق انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان در اثر پژوهشی تازه‌اش که از نشانی این نهاد نشرشده است،‌ این طرح‌ها را مفصل توضیح داده است. طرح‌های که دراین نوشته معرفی می‌‍شود برگرفته از اثر پژوهشی ایشان است. درحکومت حامد کرزی روی طرح تقسیم قدرت با طالبان کارمی‌شد. کرزی پیوسته می‌گفت که حاضر است با رهبران طالبان روی پایان جنگ و رسیدن به یک توافق سیاسی گفتگو کند ودر نتیجه‌ی آن رهبران طالبان را وزیر،‌والی،‌قاضی و حاکم برخی از اداره‌های محلی بگمارد. کرزی مدتی سمت دادگاه عالی راهم خالی گذاشت تا یک رهبرطالب را قاضی‌القضات بسازد. او معتقد بود که در صورت توافق طالبان با پایان جنگ، رهبران این گروه می‌توانند در انتخابات شرکت کنند و به شورای ملی و شوراهای محلی راه یابند. اما تلاشهای کرزی وحکومتش دراین راستا ناکام ماند.

طرح دیگری که برای پایان جنگ هر ازگاهی پیشنهاد می‌شود، دادن خودمختاری رسمی به مناطقی است که طالبان درآن فعالیت دارند. به بیان دیگر این طرح واگذاری شماری از ولایات به طالبان را مدنظردارد که برمبنای آن، طالبان دراین ولایات حکومت خودمختار داشته باشند وبا حکومت مرکزی به یک نحوی به توافق برسند. این طرح را شماری از آنانی که خواستار تغییر مناسبات قدرت میان کابل ومحلات به صورت فدرالی هستند نیز حمایت می‌کنند. طرح خودمختاری به مناطقی که طالبان درآن فعالیت دارند،‌ ازسوی برخی از بلندپایه‌گان دولت پاکستان نیز مطرح شده بود. دکتردادفرسپنتا وزیرخارجه‌ی پیشین کشور درکتاب خاطراتش آورده است که باری سرتاج عزیزمشاورامنیت ملی نوازشریف نخست وزیر پیشین پاکستان که به ارتش آن کشور نزدیک بود،‌ طرح واگذاری برخی از مناطق به طالبان را با حامد کرزی درکابل مطرح کرد که از سوی رییس‌جمهور سابق رد شد. این طرح از سوی بسیاری از حلقه‌های سیاسی داخل افغانستان رد شده است. آنانی که مخالف این طرح اند استدلال می‌کنند که اگر به طالبان دربرخی از مناطق، به نحوی خودمختاری  داده شود،‌ جنگ به پایان نمی‌رسد بلکه فصل دیگر جنگ شروع می‌شود.

وقتی طالبان برخی از مناطق جنوبی را به نام حکومت خودمختار زیرسلطه درآوردند،‌ نیروهای سیاسی درشمال هم تشکیلات نظامی خود را در آن مناطق فعال می‌کنند وچیزی به نام انحصار نیروی نظامی درنهاد دولت باقی نمی‌ماند. وقتی نیروهای مختلف در مناطق گوناگون کشور دارای نیروی نظامی باشند،‌ روشن است که هر لحظه امکان جنگ مسلحانه می‌رود. چنین چیزی به صلح سرخ‌ می‌ماند. صلح سرخ وضعیتی است که درآن، طرف‌های درگیر جنگ به یک نظم دولتی تن نمی‌دهند و دست‌به‌ماشه می‌باشند. در چنین وضعیتی احتمال ازسرگیری جنگ بسیار قوی است. طرح حکومت  خودمختار طالبان در برخی از مناطق افغانستان درکشورهای منطقه هم چندان طرف‌دار ندارد و کشورهای کمک کننده‌ی افغانستان هم می‌دانند که عملی شدن چنین طرحی سبب می‌شود که جهادیسم جهانی هم‌چنان درافغانستان نفوذ داشته باشد. جهادیسم درمناطق فاقد حاکمیت دولت،‌صاحب اردوگاه‌های آموزشی و پایگاه‌های امن می‌شود.

نماینده‌گان طالبان هم درنشست‌های مختلف طرحی را برای ختم جنگ مطرح کرده اند. این نماینده‌گان در نشست‌های که سازمان‌های مثل پگواش آن را برگزار می‌کنند نیز نظرات خود را گفته اند. درنشست مسکو هم نماینده‌گان این گروه درمورد طرح خود سخن گفتند. از سخنان وموضع‌گیری‌های نماینده‌گان گروه طالبان برمیآید که آنان مشروعیت روند پس از بن را قبول ندارند. طرح آنان هم برهمین مبنا ریخته شده است. برمبنای طرح گروه طالبان، باید یک اداره‌ی موقت تشکیل شود ودرآن اداره طالبان سهم داشته باشند. مبتنی برطرح طالبان این اداره باید برای افغانستان یک «قانون اساسی شرعی» بنویسد و زمینه را برای به میان آمدن یک «دولت شرعی مشارکتی» فراهم سازد. از نظر طالبان قانون اساسی افغانستان ونظم سیاسی پس از بن، با شریعت درتضاد است. آنان قانون اساسی و نظم‌ سیاسی‌ای می‌خواهند که با تفسیر آنان از «دین» و«شریعت» هم‌خوانی داشته باشد. البته طرح طالبان تا هنوز به صورت دقیق وموردی تشریح نشده است. مثلا آنان روشن نساخته اند که چه کسی یا نهادی،‌به اداره‌ی موقتی که باید «قانون اساسی شرعی» و «نظم سیاسی مبتنی برشریعت» به میان می‌آورد،‌ مشروعیت می‌دهد. گفته می‌شود که حامد کرزی رییس‌جمهور پیشین هم از همین طرح حمایت می‌کند. او به این باور است که برای حکومت موقت باید جرگه‌ای متشکل از تمام نیروهای سیاسی و سران قومی مشروعیت بدهد.

نماینده‌گان گروه طالبان هم‌چنان روشن نساخته اند که به آنچه که «قانون اساسی شرعی» و « حکومت شرعی مشارکتی» می‌خوانند چگونه باید مشروعیت داده شود. آیا فتواهای رهبران مذهبی کشورهای مختلف به آن مشروعیت می‌دهد،‌ یا این که برای مشروعیت بخشی به آن، ریفراندوم برگزار می‌شود. این موضوع هم روشن نیست که آیا طالبان امارت مشارکتی می‌خواهند که براساس آن تمام نیروهای سیاسی به رهبر این گروه بیعت کنند،‌یا این که نظام جمهوری را قبول دارند ومی‌خواهند یک جمهوری مشارکتی تشکیل شود. روشن است که هیچ نیروی سیاسی داخل افغانستان،‌ به امارت مشارکتی رای نخواهد داد. طالبان زمانی که در افغانستان حاکم بودند،‌ یک امارت غیرمشارکتی،‌حذفی وغیر انتخابی را به وجود آورده بودند که مبتنی بر تفسیر سخت‌گیرانه‌ی رهبران این گروه از دین بود. طالبان درآن زمان انتخابات را امری مذموم وغیر شرعی توصیف می‌کردند. آیا در دیدگاه این گروه درمورد انتخابات و مشارکت سیاسی تغییری به میان آمده است یا نه؟ نماینده‌گان طالبان و طرف‌داران آنان دراین مورد به روشنی سخن نمی‌گویند. اگر آنان انتخابات را نپذیرند واز داعیه‌ی امارت نگذرند،‌درآن صورت تشکیل حکومت مشارکتی منتفی خواهد بود.

به نظرمی‌رسد که زلمی‌خلیل‌زاد نماینده‌ی ویژه‌ی وزارت امورخارجه‌ی امریکا برای پایان جنگ افغانستان طرح طالبان را درشکلیات وکلیات پذیرفته است. رسانه‌های امریکایی افشا کرده اند که تعلیق انتخابات ریاست جمهوری افغانستان،‌بخشی از طرح آقای خلیل‌زاد برای پایان جنگ است که آن را با جهت‌های مختلف درمیان گذاشته است. وقتی انتخابات برگزار نشود وعمر حکومت وحدت ملی سپری شود،‌روشن است که خلا به میان می‌آید وآنانی که از تعلیق انتخابات دفاع می‌کنند،‌ حتما طرف‌دار انتقال قدرت به یک اداره‌ی موقت اند که یک نشست بین‌المللی شبیه کنفرانس بن یا چیزی شبیه به جرگه‌ا‌ی متشکل از نیروهای سیاسی وسران قومی، به آن مشروعیت می‌دهد. این همان طرح طالبان برای پایان جنگ است. پذیرش طرح طالبان برای پایان جنگ ریسک زیادی دارد. هنوز جزییات این طرح همان طوری که دربالا اشاره شد،‌روشن نیست.‌ ازسوی دیگر پذیرش طرح طالبانی برای صلح، افغانستان را ۱۷ سال به عقب برمی‌گرداند.

تجربه نشان داده است که حرف وعمل طالبان فرق دارد. این گروه در آغاز ظهورشان اعلام کرده بودند که برای بازشدن راه‌ها،‌ پایان سلطه‌ی گروه‌های مسلح غیر مسوول و برگردندان نظم تلاش می‌کنند وقصد حکومت کردن ندارند. بعدا طالبان تبلیغاتی را به راه انداختند که هدف شان برگرداندن ظاهرشاه به قدرت  است. این گروه با آن که «امیرالمومنین» داشتند،‌تبلیغ می‌کردند که ظاهرشاه را برمی‌گردانند. آنان در بدو ورود شان به کابل‌،حکومت سرپرست تشکیل دادند و بسیاری‌ها تصور می‌کردند که طالبان گویا به مدارس برمی‌گردند و حکومت را به دیگران می‌سپارند. اما دیده شد که تمام این حرف‌ها تبلیغات بوده است. حالا هم هیچ تضمینی وجود ندارد که طالبان به پایان جنگ و تشکیل یک حکومت مشارکتی،‌ همه شمول و انتخابی متعهد باشند و خودشان صرف بخشی از حکومت بدانند. این گروه یک «امیرالمومنین» دارد و اعضای داخلی وخارجی این گروه به او بیعت کرده اند. تا کنون هیچ نشانه‌ای دال براین که طالبان داعیه‌ی امارت را کنار گذاشته باشند،‌دیده نمی‌شود.

دراین هیچ تردیدی نیست که ماموریت افغانستان خرچ دارد و هزینه‌ی مالی حضور محدود نظامی امریکا درافغانستان هم بسیارسنگین است. کم کردن این هزینه بخشی از نیاز انتخاباتی حکومت برسر اقتدار درامریکا است. به همین دلیل است که آقای خلیل‌زاد عجله دارد. همین ضرورت انتخاباتی شاید سبب شده است که آقای خلیل‌زاد طرحی را آماده کند که در کلیات با طرح طالبان تفاوتی ندارد تا رهبران شورای کویته طرح را قبول کنند و مذاکره برای پایان جنگ به راه بی‌افتد. روشن است که عجله درهرکاری پیامد‌های ناخواسته‌ای دارد که کسی حتا حدس هم زده نمی‌تواند. واقعیت این است که با این طرح دولت افغانستان که حاصل جان‌فشانی‌های نیروهای امنیتی وهزینه‌های مالی وانسانی نیروهای ناتو است صدمه می‌بینند و به حاشیه می‌رود.
هشت صبح

ستاسي کمینټ به د پاڼی د مدیریت تر کتني وروسته خپور شي .

Your comment will be published after review by Directorate

Kommentar schreiben

Kommentare

  • razmohammed mohmend (Montag, 19. November 2018 01:55)

    majority of intellegent service
    want sabotage and start propaganda against khalilzad process.special iranian.
    but peace coming,every day sun
    bring new news by self.
    politic can change time by time.
    now is time of peace.talibs can not more go forward/america also tired from spending and pakistan is more in problems.

  • محمد (Montag, 19. November 2018 06:42)

    نیټ ته لاس رسی نلرونکي سیمود ځایي چاپي اخبارونو کالمونه په بریښنا پاڼو کي نشرول داسي کار دئ لکه په وریښمینه پرده باندي چي د ټاټ پیوند ولګول سي. دا ځکه چي دبریښنا پاڼو لوستونکي د نړیوالي جامعې غړي وي چي و پراخو معاصرو معلوماتو ته تل لاس رسی لري نو ځکه د لوستونکو علمي او شعوري سویه یې د ځایي اخبارونو تر لوستونکو نسبتاً لوړه وي. اوس دا پورته لیکنه راواخلئ، که چیري دا لیکوال ددې خبري احساس ولري چي لوستونکي یې په راول پنډي کي د اسامه د وژلو په عملیاتو خبر دي په کراچي کي د ملا برادر اونورو طالب مشرانو په نیول کیدو او بیرته ازادیدو معلومات لري، د شیر محمد عباس ستانکزي او معصوم ستانکزي په خپلویتوب خبر دي، ددوئ دحافظې په یوه کونج کي دا خبره خوندي ده چي کله طالبانو او شمالي ټلوالي یو بل سره وژل ددواړو خواوو مشران په پیښور او اسلام آباد کي یو دبل ګاونډیان په امن کي سره اوسیدل نو هیڅ کله به یې دا لیکنه نه وای کړې. اوس دا خبري بیخي د موډه لویدلي دي چي حکومت د باور وړ نه دئ یا طالبان د باور وړ نه دي.افغانان اوس ښه خبر دي چي ددواړو خواوو مشران د یوه اوخوره اوبیږي. اوس هر افغان دا ارزو لري چي و هغه اوخور ته لاس رسی پیدا کړي او د خپلو مشرانو تر څنګ د هغه اوخور په اوبو ځان خړوب کړي نه دا چي یو دبل په وینو تنده ماتوي ځکه چي وینه یوه ډیره غلیظه مایع ده او څیښل یې تنده نه ماتوي بلکه نوره هم تنده زیاتوي. مننه

Bitte geben Sie den Code ein
* Pflichtfelder
Bitte beachten Sie, dass die Inhalte dieses Formulars unverschlüsselt sind