03.01.2018 (13.10.1396)
د ملګروملتو دفتر ته د ډاکتر نجیب د پناه وړلو بهیر  -
دوهمه برخه

کریم رحیمزی

جگړن نولن Nowlan مخکې او نجیب یی د ورور سره په شا کی ناست دي. دریم گاډۍ یو ټیوټا میني بس دی چې تورن پیټر بایر PeterBeier ، د ملگرو ملتو یو دنمارکۍ منصبدار، یې چلوي او جنرال توخی او کورنۍ یی په کی ناست دی.
موږ د څو تلاشیو نه د شپې نوم په ورکولو تیر شوو. د شپې نوم موږ ته په هغې ورځ د غرمی نه ورورسته د ملی امنیت وزیر راکړی وه. بیننسیوان د کابل هوایي ډگر ته د ملگرو ملتو په الوتکه کی رارسیدلی او مونږ ته د الوتکې د ننه په انتظار دی. [ زه ډیر په شک کی یم چې بیننسیوان به د پنځلس کسیزه بې طرفه شورا غړي ځان سره راوستي وي . لمړنۍ پلان داسی و چې د دغه شورا غړي به د کابل څخه د نجیب د وتلو سره سم کابل ته راوستل کیږي. په دغه ترتیب به
د قدرت انتقال ترسره شي او د قدرت د خلا څخه به مخنیوی وشي خو دا چې بیننسیوان په نیمه شپه کابل ته راځي، داسی بریښي چې دا پلان شنډ شوی دی. زه د وارخطایی احساس کوم.]
کله چې موږ آخرۍ تلاشی ته ورسیدو، موږ ته د تیریدو اجازه نه راکول کیږي. د شپی نوم چې موږ په تیرو پوستو کی ترې کار واخیسته، دلته ناڅاپه د اعتبار وړ ندی. کوریک څو ځلې دشپې نوم اخلي، خو سرتیري اجازه نه راکوي. کوریک یو څو کلمې په محلی ژبه د سرتیرو سره خبرې کوي تر څو دوۍ قانع کړي چې هر څه سم دي او په هر څه هوکړه شوېده، خو سرتیري نه قانع کیږي. کوریک د سرتیرو سره په ټوکیزه بڼه د خبرو په حال کی ورو ورو گاډی داسی مخته بیایي لکه په چکر چې اوبغاړې ته روان وي او غواړي د ساحل په پارک ځاۍ کی خپل گاډی ودروی. کوریک سرتیرو ته وایي، دا خو کوم سخت کار نده. اجازه راکړئ چې لاړ شو.خو سرتیري د خپل ځایه نه خوځیږي او د دوۍ تندي ورو ورو تریو کیږي . دوۍ درې څلور کسه دي. د دوۍ څخه یو یې خپل ټوپک اوږی ته کوي. دوۍ سم نه لیدل کیږي ځکه نیمه شپه ده اویوازینۍ رڼا زمونږ د گاډو د څراغو ده. آسمان هم وریځ ده.
زه کوریک ته زارۍ کوم چې ودریږي، چې بریک ونیسي. زه ورته وایم چې دوۍ ټوکې نه کوي، دوۍبه ډزې درباندې وکړي. کوریک یو د هغه زړورو آیرلندیانو څخه دی چې زه د نړۍ په سوله ساتي عملیاتو کی ورسره آشنا شوی یم. دوۍ داسې د خطر په لور روان وي لکه چې فقط په یوه غونډۍ خیژي، لکه چې یوازې لږ نور زیار ته اړتیا ولري چې د غونډۍ سر ته ورسیږي. کوریک گاډی دروي او وایي چې د دوۍ بل شانته یونیفورم په ځان کی ده.

“مقصد د څه ده؟”

” د دوۍ یونیفورم د هغه سرتیرو په شان نه ده چې په تیرو پوستو کی مو ولیدل.”

“یعنی څه؟”

” یعنی دا چې یا دوی خاص د هوایي ډگر سرتیري دي او یا دا چې هوایي ډگر د بل چا لاسته ورغلی.”
زه وایم ، ” نو په مونږ باندی چل شوۍ.”

کوریک وایي، ” ممکن.”

د نجیب ساتونکۍ د گاډي څخه د کلشینکوف سره ښکته کیږي. کلشینکوف یې په اوږه اچولۍ ده. دۍ د سرتیرو سره ناندرۍ وهي ، په دوۍ چغیږي. جگړن نولن د گاډي نه ښکته
کیږي چې په حال پوه شي. اوني هم ښکته شو. د سرتیرو سره جر او بحث نکوي، یوازی غوږ یی نیولی. دا جنجال او په یو بل باندې چیغې شا او خوا پنځه دقیقې دوام کوي. زه غواړم د دوۍ د لاسو حرکات ووینم خو تیاره ده سم نه لیدل کیږي.په همدی وخت کی اوني د بیننسیوان سره، چې په هوایي ډگر کی د الوتکی د ننه دی، اړیکه نیولې. دوۍ په موبایل کی غږیږي او په ترکي ژبه خبری کوي.

اوني مونږ ته راغی تر څو مونږ د وضیعت نه خبر کړي. په پوسته کی لوړ رتبه سرتیری بریدمن دی. هغې دا ومنله چې خپل مشر ته چې رتبه یی تورن وه زنگ ووهي چې دلته راشي او د نجیب دساتونکي سره خبری وکړي. د دوستم ازبک ملیشې هوایي ډگر نیولی او هیچا ته د تیریدو اجازه نه ورکوي. زموږ د شپې نوم بې گټی ده. کیدای شي د وطن گوند د اجرایوي کمیټی کوم د کارمل، څوک چې د نجیب ډیر سخت رقیب ده او د نجیب نه مخکی اولسمشر و، طرفدار
غړي زموږ پلان چې د دوۍ سره مو پرې هوکړه کړې وه، دوستم ته افشا کړی وي. او یا لکه څنگه چې اوس نجیب استعفا کړې، دوستم غواړي قدرت په لاس کی ونیسي او اوس نجیب خپل اسیر وگڼي. څوک باید د ځینې انسانانو ځان غوښتنه او قدرت ته د رسیدو تنده ساده و نه گڼي. په هر صورت، دوستم هوایي ډگر نیولی تر څو د نجیب د تیښتې مخنیوی وکړي. هغه هوایي ډگر تړلۍ ده او داسې ښکاري چې دولتي سرتیرو د دوۍ په ضد جگړه ونه کړه. جگړن نولن موږ ته مخکې ویلي و چې د کابل دفاعي کمربند هسی یوه ټوکه ده. د دوستم ملیشه هیچاته اجازه نه ورکوي چې په راتلونکي څلورویشت ساعتو کی هوایي ډگر ته ننوزي. بیننسیوان هم
د الوتکې څخه نشي وتلی. هغه د ملگرو ملتو الوتکې د دروازې د بندولو امر کړی تر څو الوتکې ته د چا د ننوتلو او یا وتلو مخنیوي وشي . د بیننسیوان الوتکه ملیشو محاصره کړې ده.

یو تورن په لس دقیقو کی راورسید او ترخې ناندرۍ پیل شوې. دا خبرې ندي. دا د گواښونو اوکنځاوو تبادله ده. موږ ناست یو او ننداره کوو. پس د یو څه وخت نه دا منصبدار او د نجیب ساتونکی د خبرو لپاره نجیب ته ورغلل. د اوني د خبرو په نقل، نجیب دغه ته ورته یو څه وایي،”مونږ پریږده چې لاړ شو احمقه . په هر څه هوکړه شوېده.” نجیب یو دروند غږ لري چې حتی دگاډي د ننه څخه هم اوریدل کیږي. او نجیب پوهیږي چې ژوند یې په خطر کی ده. پس د دومره
ډیرو کالو نه په افغانستان کی، پس د دومره ډیرې د مرگ غوښتنې چې په ده پسی کیږي، نجیب سمدلاسه پوهیږي چې که په تیښته بریالی نشي نو د ده تقدیر به څه وي. د تیرې لسیزې نه راپدیخوا او ممکن له دی نه هم وړاندې مرگ د نجیب دوامداره د لارې مل او حتی د ده سره همرازه و. خو تورن وایي چې د دغه صلاحیت نلری چې نجیب ته اجازه ورکړي چې هوایی ډگرته لاړ شي او حتی که ده اجازه هم ورکولۍ شوی، موږ ټول به په هوایي ډگر کی ووژل شو ځکه چې د دوستم ملیشه هیچا ته هوایي ډگر ته د ننوتلو او وتلو اجازه په راتلونکي څلورویشت ساعتو کی نه ورکوي. کله چې دوۍ میدان په خپل بشپړ کنترول که ونیو نو بیا به دوۍ ځانگړو الوتنو ته د الوتو او ناستې اجازه ورکړي خو تورن ټینگار کوي چې اوس ازبکان له پوښتنې پرته په هر هغه چا ډزی کوي چې هوایي ډگر ته نژدې کیږي.

پس د څو دقیقو شخړې څخه نجیب تصمیم نیسي. نجیب اوس د چا د تهدیدولو او یا د چا دخوښ ساتلو لپاره د څه ورکولو قوت، قدرت او متحدین نلري. نجیب پوهیږي چې دوۍ نشي کولی نن شپه هوایي ډگر ته لاړ شي. اوني د نجیب نه پوښتنه کوي چې که نجیب غواړي بیرته خپل هستوگنځي ته ستون شي. نجیب په ځواب کی وایي ” نه”، کچیرته زه خپل هستوگنځې ته لاړ شم ، ما به همدغه خلک، چې زما یې هوایی ډگر ته د تگ مخنیوی وکړ، ووژني. نجیب ټینگار کوي چې یوازینۍ خوندي ځاۍ د ملگرو ملتو مرکزی دفتر ده او ملگری ملتونه مسولیت لري چې د ده ساتنه وکړي.

[ داسې ښکارېده لکه چې په همدغه شیبه کی، په همدغه ځای کی د قدرت خلا په افغانستان کی د هغه لږ شته مرکزی حاکمیت ځای ونیوه. نو زه پدی نظر یم چې دغه پیښې ته باید د دغه وخت په تاریخ کی د پام وړ ارزښت ورکړل شي. په همدغه شپه، د هوایي ډگر نه د څو سوه مترو په
واټن کی، د افغانستان برحال جمهور ریس نجیب الله- نجیب گاو- د انارشۍ لخوا خلع قدرت شو. پدغه هیواد کی د څو میاشتو راپدیخوا تر یوی اندازې انارشي شته وه خو تر دغه شپې پورې هیڅکله برلاسې شوې نه وه. کیدای شي حتی د هیواد څخه د نجیب د وتلو نه هم انارشي راغلې وۍ او یا کیدای شي د نجیب رسمي استعفا او ناڅاپه تبعید په پیښور کی تنظیمونه دې ته هڅولي وۍ چې په بی پلوه شورا هوکړه وکړي. موز به هیڅکله پوه نشو چې څه به پیښ شوي وۍ. خو په هغه څه چې پوهیږو دا دي چې د درې کالو راهیسې یعنی د روسانو دوتلو نه راپدیخوا د بې وزله افغانستان په فضا کی د انارشۍ خدایانو وزرې وهلې، نن شپه راښکته شول او کنترول یی په لاس کی واخیست. ورپسی څو کاله وروسته د منځنۍ پیړۍ یوه قاتله تش په نامه اسلام پاله ډله چې پاکستان یی روزنه او پالنه کوله منځ ته راغله.]

اوني تر اوسه د بیننسیوان سره په اړیکه کی دی او هغه ته زموږ په هکله چې څه پیښیږي معلومات ورکوي. د بیننسیوان الوتکه محاصره ده. هغه چیرته خوځېدۍ نشي. بیننسیوان بیا وایي چې ده د الوتکې دروازه بنده کړې تر څو ازبکان الوتکې ته د ننه نشي. ازبکان په لاسي بمونو تجهیز دي خو بیننسیوان فکر نه کوي چې الوتکه به په بمونو والوزوي ځکه دوۍ پوهیږي چې نجیب په الوتکه کی نشته. دوی هیڅ دلیل د الوتکې د الوزولو لپاره نه لري.
[ خو دلته دومره منطقي شیان پیښ شوي ندي. او منطق، چه افغانستان یې د تاریخ په اوږدو کی په تکرار یوازی پرېښۍ ، په دغه شیبه کی هم شتون نه لري.]

د شپې په دوه بجو مونږ گاډي بیرته راگرځوو او د ملگرو ملتو مرکزي دفتر په لور حرکت کوو.

[ حسن کاکړ هم د تیرې شپیې ( ۱۴ د اپریل ) پیښو په هکله چې ما دلته توضیح کړې خپله شرح ورکړې ده. که څه هم د حسن کاکړ تشریحات ډیر د باور وړ ښکاري خو زه پدی ونه
توانیدم چې تایید یې کړم.

د اپریل په څورلسمه د ورځې په دوه بجو د دوستم ملیشې چې د الوتکو په وسیله کابل ته راوستل شوي وې په ښار کی موضع گانې ونیولې. هک او پک جمهور ریس نجیب الله د دفاع عالی شورا یوه بیړنۍ غونډه جوړه کړه او په دې هکله یې توضیحات وغوښتل. عظیمی او نورو پرچمیانو ورته ووییل چې دا ملیشه د گلبدین حکمتیار، چې خپلې قواوې یې د کابل په جنوب کی پر ځای کړې دي، د گواښونو په ضد د کابل د امنیت او دفاع په خاطر راوړل شوېده. دوۍ د
نجیب الله څخه دا هم وغوښتل چې دغه خبره په رادیو او تلویزون کی اعلان کړي او همدا راز په
۱۹۷۹کال کی افغانستان ته د روسي پوځ د بلنې په وجه د ملت نه بښنه وغواړي. پداسې حال کی چې نجیب دوۍ ته د دغه کار د کولو خیال ورکړ، نجیب نیع د ملگرو ملتو مرکزي دفتر ته لاړ او د هغه ځاۍ څخه یی د بیننسیوان نه، چې هغه وخت په اسلام آباد کی و، وغوښتل چې زرترزره کابل ته راشي. کله چې بیننسیوان راورسید، نجیب غوښتل د بیننسیوان سره یو ځاۍ بهر ته لاړ شي، مگر هوایي ډگر د دوستم ملیشو تر کنترول لاندې و او نجیب ته یی د تگ اجازه ورنکړه.]

کله چې مونږ گاډي بیرته راوگرځول، زه سمدستي پوه شوم چې د نجیب د ناکامې تیښتې په هکله د پیښو پایلې د افغانستان د پولو نه اوښتې دي او په عمومی توگه د ملگرو ملتو د سوله ساتې عملیاتو سره تړاو لري. مونږه په بیشمیره توګه د نړۍ په لرې پرتو سیمو کی د سختوگواښونو سره مخ شوي یوو او بې له شکه بیا به هم داسې وشي. حقیقت دا دۍ چې ټوپک والو څو شیبې مخکې موږ په ټوپک تهدید کړو. په یوه حساب موږ تر یوې اندازې یرغمل نیول شوي و.

په یقین سره وایم، هغه گواښونه چې د ملگرو ملتو کارکونکي ( ملکي او نظامی) په سوله ساتي عملیاتو کی ورسره مخ دي، عامه خلکو ته نه ښکاري او نه دوی د قدر په سترگه ورته گوري. که څه هم د ملگرو ملتو نظامیان د دغسې عملیاتو لپاره روزل شوي او ملکي کارکونکي یې په خپله خوښه دغسې د خطر څخه ډکو دندو ته حاضریږي، خو که هر څومره سړی دغسې حالتو ته چمتو وي، د مرگ سره مخامخ کیدل همیشه ورته ویرونکی وي.
د نوبل جایزې کمیټې د شنه خولو ( د ملگرو ملتو سوله ساتی ځواک) حق هغه وخت پر ځاۍ کړ کله چې یی دوۍ ته په
۱۹۸۸ کال کې د سولې نوبل جایزه ورکړه. د ملگرو ملتو د عمومي منشي نه پرته، تر اوسه د ملگرو ملتو هیڅ ملکي مامور د دوۍ د هڅو په خاطر ستایل شوي او یا نازول
شوي ندي که څه هم د یوه ماموریت د مشر نه نیولې تر ټیت رتبه برقی مامور یا موټر چلونکي پورې، دوی اکثره وخت خپل ژوند د نړیواله ټولنې په خدمت کی په خطر کی اچوي. غربي عامه خلک په وار وار د ملگرو ملتو د کارکونکو په هکله د رشوت، لویو بودیجو، او مفت خورۍ کیسې ( ریښتیا او یا خیالي) اوري خو د دوۍ بیشمیره لاسته راوړنې او هغه مرگوني خطرونه چې دوۍ ورسره مخ دي د پامه غورځول کیږي. زه دا نه وایم چې دوۍ ته باید د سپیڅلي مخلوق په
سترگو وکتل شي او یا د دوۍ نه د خپلې خوښې کرکټر لکه مومن خان، د مومن خان اوشیرنۍ په کیسه کی، جوړ شي. خو د هغه درناوي چې دوۍ یې وړ دي، ډیر ورته کیږي، په ځانګړی توګه د واشنگتن د لټانو لخوا څوک چې د خپل پور د ورکولو نه ډه ډه کوي، په وار وار دملگرو ملتو په ځمکني عملیاتو کی د ونډې اخیستلو نه انکار کوي او هر ځل د هر امکان په پیداکولو سره په بیځایه غرور د ملگرو ملتو په سوله ساتي عملیاتو گوتنیونه کوي. دریغۍ چې په کابل
کی، د نیمې شپې په هغه شیبه کی چې څو هلکانو ټوپک موږ ته مخامخ نیولي و، یو څو بانفوذه د امریکا د کانگرس غړي موږ سره وۍ، او ترجیحا ما سره د لمړي گاډي په مخکنی سیټ کی ناست وۍ.

[ که زه تیر ته نظر واچوم، دا واضح وه چې مونږ پدې نه پوهیدو چې دوستم به هوایی ډگر په هغه شپه ونیسي. لکه څنگه چې ما په سریزه کی لنډه یادونه وکړه، جي آني پیکو Gianni Picco د بیننسیوان سره په خبرو کی په دې هکله چې کله نجیب کابل پریږدي، داسی څوک به وي چه د قدرت خلا ډکه کړي خپل تشویش څرگند کړی وو. پیکو د افغانستان په هکله ډیر معلومات لرل. ده په هغه خبرو اترو کې چې په نتیجه کی یی روسي عسکر په ۱۹۸۸ کی د افغانستان نه ووتل گډون درلود. دا د ملگرو ملتو یوه ښه لاسته راوړنه وه چې د ملگرو ملتو د یوه ځیرک او تیز ژبي دیپلومات، دییگو کاردویز Diego Cordovez چې د اکوادور و او وروسته د اکوادور د بهرنیو چارو وزیر شو، په دیپلماتیکي هڅو تر سره شوه. خو پیکو سربیره پر دې چې د ډیرو خلکو سره یې اړیکې درلودې، د دوستم په دغه نیت خبر نه وو.
نجیب موږ ته یوه لویه ستونزه وه خو موږ یوازی نشو پریښودۍ. زما په یاد دي کله چې زه د افغانستان نه راغلم، ما په سیاسی چارو کی د عمومي منشي یو معاون سره، جیمز جونه James O. Jonah ، چې زما پخوانۍ مشر هم و په خبرو کی وپوښتل چې ولې ملگري ملتونه د نجیب په وړاندې د اخلاقي ژمنې د نه پر ځاۍ کولو احساس کوي پداسې حال کی چې هغه ممکن د خپلو زرگونو وطنوالو د وژنې مسولیت په غاړه ولري؟ جمیز جونه چه یو جگ د سریلیون افریقایۍ و او په سیاسی ساینس کی یې د ایم آی تي څخه دوکتورا لرله په حوصله ماته د اخلاقی او او سیاسیي ژمنې په منځ کی توپیر څرگند کړ. هغه ووییل چې ملگری ملتو هیڅکله د نجیب د پالیسو پلوي نده کړې. ملگرو ملتو هڅه کوله چې افغانستان ته سوله، ثبات او خپلواکي راولي. د نجیب د استعفا په بدل کی، هغه ته د افغانستان څخه د خوندي وتني ضمانت د دغه هڅو یوه برخه وه.]
نور سبا ..................

ستاسي کمینټ به د پاڼی د مدیریت تر کتني وروسته خپور شي .

Your comment will be published after review by Directorate

Kommentare

Es sind noch keine Einträge vorhanden.
Bitte geben Sie den Code ein
* Pflichtfelder
Bitte beachten Sie, dass die Inhalte dieses Formulars unverschlüsselt sind