ورځني خبرونه
 

د هیواد له هر ګوټ نه د ورځنیو پيښو په اړه تازه خبرونه ، نظرونه او رپوټونه له بیلا بیلو رسنیو نه  د »ټول افغانستان« مینوالو ته وړاندي کیږي

 

د نن خبرونه

 

عطا محمد نور وايي که د ولسمشرۍ لومړۍ مرستیالۍ وړاندیز راته وشي نه یې منم
بي بي سي سره په خبرو کې د بلخ سرپرست والي عطا محمد نور وویل که جنرال عبدالرشید دوستم له خپل مقامه لیرې شي، نو دی به یې ځای ناستی نه شي.

ښاغلي نور زیاته کړه "زه خیرات خور نه یم. هغه (جنرال دوستم) که ښه دی که خراب دی د ولسمشر لومړی مرستیال دی. که جنرال دوستم لیرې کېږي، باید یو ازبک یې ځای ناستی شي".

دا په داسې حال کې ده چې د ولسمشر لومړی مرستیال عبدالرشید دوستم د خپل یوه سیال د وهلو او تېري کولو په تور تر قضايي څار لاندې دی. د جوزجان پخواني والي احمد ایشچي پر ښاغلي دوستم تور لګولی، چې دی یې وهلی او ربړولی دی.

له څو اونیو راهیسې د ښاغلي دوستم او ښاغلي ایشچي د دې قضیې په اړه څېړنې روانې دي چې پایله یې تر اوسه هم نه ده په ډاګه شوې.

د ولسمشرۍ دفتر د ښاغلي نور د څرګندونو په غبرګون کې تر اوسه څه نه دي ویلي.

عطا محمد نور چې له ۱۳ کلونو راهیسې د بلخ والي په توګه کار کوي، همداراز ویلي؛ هغه په پام کې لري ترڅو د ولایت څوکۍ پرېږدي او خپلو "مذاکراتو او مبارزې" ته پلازمېنه کې دوام ورکړي.

ښاغلي نور د افغانستان د ۲۰۱۴ کال جنجالي ولسمشریزو ټاکنو پرمهال د اجراییه رییس عبدالله عبدالله یو له کلیدي ملاتړو او د ولسمشر محمد اشرف غني له سختو مخالفینو و.
٭٭٭
د ملګرو ملتونو د بندیزونو له نوملړه د حکمتیار نوم ایستلو لړ کې روسیه اندېښنې لري
په سیاسي چارو کې د افغان ولسمشر سلاکار محمد اکرم خپلواک، چې له حزب اسلامي سره د افغان حکومت د سولې خبرو مسوولیت ورترغاړې دی، مني، چې له ګلبدین حکمتیار سره د خبرو لړ کې روسیه ځینې اندېښنې لري، خو په وینا یې ژر به د روسیې دغه اندېښنې لرې شي.

له دې مخکې امریکايۍ ورځپاڼې وال سټریټ ژورنال لیکلي و، روسیې د ملګرو ملتونو په امنیت شورا کې د افغان سولې په تړاو د پرېکړې مخه ډب کړې ده.

د ورځپاڼې په وینا روسیې د افغان حکومت او حزب اسلامي ترمنځ د هوکړې چاره ځنډولې، ځکه د دغې سولې د هوکړې عملي کېدل په دې پورې تړلي چې د ملګرو ملتونو د بندیزونو له لسته د حزب اسلامي د مشر ګلبدین حکمتیار نوم وایستل شي.

د ښاغلي خپلواک په وینا د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د بندیزونو له نوملړه د ښاغلي حکمتیار د نوم لرې کولو په لړ کې په رسمي توګه روسیې کوم محالفت نه دی کړی، خو په وینا یې بې له شکه چې دې لړ کې روسیان اندېښنې لري او په خبره یې دا د هر هېواد حق دی، چې په دې لړ کې توضیحات ورکړل شي.

ښاغلی خپلواک وايي، دې لړ کې یوازې دوو هېوادونو اندېښنې درلودې، چې فرانسه او روسیه وو، چې په خبره یې د افغان ولسمشر له لوري له لیک تر لاسه کولو وروسته د فرانسې اندېښنې لرې شوې او د جنورۍ له لسمې مخکې چې د ملګرو ملتونو امنیت شورا کار پیلوي د روسیې اندېښنې به لرې کړل شي.

د ملګرو ملتونو امنیت شورا کې روسیه د ویتو حق لري او که ونه غواړي دغه پریکړه نه شي کېدای.

والسټریټ ژورنال کاږي چې د امنیت شورا غړو هېوادونو ته د داډول موضوع ګانو په اړه د پریکړې لپاره لس ورځې وخت ورکول کیږي خو روسیې ویلي د دغې موضوع په اړه د پریکړې لپاره له لسو ورځو زیات وخت ته اړتیا لري.

د افغان حکومت او حزب اسلامي ترمنځ هوکړې ته په دې سترګه کتل کیږي چې ښايي د طالبانو لپاره هم د سولې لاره پرانیزي.

وال سټریټ ورځپاڼه زیاتوي، د مسکو دغه ګام ته په افغانستان کې د امریکا د نفوذ د مخنیوي د یوې هڅې په سترګه کتل کیږي.

افغان حکومت د ملګرو ملتونو له امنیت شورا تېره میاشت غوښتي و، چې د ګلبدین حکمتیار په مشرۍ د حزب اسلامي له مشرانو بندیزونه لرې کړي.
٭٭٭
اروپا ته د افغان الوتنو د بندیزونو ليرې کولو هڅې
د افغانستان د ملکي هوایي چلند اداره وايي، له تور لیسته د افغان هوایي شرکتونو د ايستلو لپاره به ډېر ژر یو پلاوی اروپا ته ولاړ شي.

اروپایي ټولنه له تېرو شپږو کالو راهیسې د افغانستان هوایي شرکتونه په تور لیست کې شامل کړي دي.

د افغانستان د ملکي هوایي چلند اداره زیاتوي، چې د افغانستان له فضا د تېرېدونکو الوتکو د تګ بیه به لوړه کړې او ډېر ژر به د کارګو اسانتیاوې هم برابرې کړي.

د افغانستان د ملکي هوایي چلند اداره وايي د اروپایي ټولنې ډېر شرطونه یې پوره کړي دي او ډېر ژر به له اروپایي هیوادونو وغواړي چې افغان الوتکو ته اجازه ورکړي چې دغو هیوادونو ته خپل پروازونه پیل کړي.

اروپایي ټولنې افغان هوایي شرکتونه په ۲۰۱۰ کال د خوندیتوب د اصولو او قوانینو د نشتوالي او د څارنې سیسټم د نه درلودلو په وجه په تور لیست کې شامل کړل وو.

د افغانستان د هوایي ملکي چلند ادارې مرستیال قاسم وفایي وايي:

"هغه اته اساسي شرطونه چې د اروپایي ټولنې لخوا د هوایي پروازونو په برخه کې افغانستان ته ایښي وو اوس مو پوره کړې دي.
٭٭٭
د افغانستان د مخابراتو وزیر دنده د مالي تورونو له امله ځنډول شوې ده
د افغانستان جمهوري ریاست وايي، په مالي چارو کې د سرغړونو له امله افغان ولسمشر د مخابراتو او معلوماتي ټکنالوژۍ وزیر عبدالرزاق وحیدي دنده ځنډولې ده. د افغان ولسمشر مرستیال ویاند دواخان مینه‌پال امریکا غږ ته وویل، په حکومت کې دننه د پلټونو پر مهال د مخابراتو د وزیر په خلاف یو شمیر اسناد ترلاسه شوي دي، چې د پلټنو تر بشپړیدو د هغه دنده ځنډول شوې ده. د ولسمشر د ویاند مرستیال زیاته کړه، چې د ښاغلي وحیدي پر سر د لګیدلو تورونو د څیړلو لپاره یو پلاوی ټاکل شوی دی. ښاغلي مینه‌پال وویل "د دغه پلاوي د څیړنو د نتایجو تر روښانه کیدو، د مخابراتو د وزیر دنده ځنډول شوې ده."
پر عبدالرزاق وحیدي د لیګیدلو مالي تورونو د څرنګوالي جزئيات لا تر اوسه څرګند شوي نه دي.
٭٭٭
په امريکا کې افغان مهاجر له رواني ناروغيو کړيږي

د کليفورنيا مرکزي ښار ساکرامنتو د هغو افغانانو پر وروستي منزل بدل شوی چې د ائتلافي ځواکونو سره د کار په بدل کې ورته د امريکا ویزې ورکړل شوي خو د دوی له پاره په امريکا کې ژوند په يوه دوامداره مبارزه بدل شوې ده. هغه پخواني ترجمانان، انجينران او ډاکتران چې د مهاجرت ویزې ورته ورکړل شوې وې په امريکا کې یې د ژوند شرایط ډير ښه نه دي. د ورځپاڼې په حواله دوی د صدماتو وروسته د رواني او نورو ناروغيو له کبله د کار کولو وړ هم نه دي. د دې ډول ویزو د دوو زرو زيات درلودونکي او کورنۍ يې د ۲۰۱۰م کال د اکتوبر راهیسې د کليفورنيا په مرکزي ښار ساکرامنتو کې ځای په ځای شوي دي. له دوی څخه يې زياتره وايي چې په امريکا کې د پښې ټينګولو د هلو ځلو په ترڅ کې ورته اضطراب او ژور خفګان پيدا شوی او يا تر مخه درلودونکې دا ناروغۍ یې نورې هم زياتې شوې دي. دوی وايي چې د امريکا د کلتور سره د نه بلدتيا او د ښه کار د استوګنۍ د مناسب او ښه ځای د نه شتون له کبله ځان بې وسه او د بل د اوږو بار ګڼي
٭٭٭
آيا روسیه او ایران غواړي له طالبانو سره اړیکي پراخې کړي؟

هغه تورونه چې له طالبانو سره د اړیکو په برخه کې پر روسیې او ایران لګول کیږي، په افغانستان کې د یوې داسې نوي نیابتي «ستري لوبي» د پيل په اړه اندیښنې راپورته کړي، چې کولای شي د امریکا ملاتړ لرونکي ځواکونه کمزوري کړي.
مسکو او تهران ټینګار کوي چې له طالب جنګیالیو سره یې د اړیکو هدف د سیمه ایز امنیت پیاوړی کول دي، خو سیمه ایز افغان او امریکایې چارواکي چې لا پخوا د افغانستان په اړه د پاکستان له دوه ګوني سیاست څخه مایوسه شوي دي، د ایران او روسیې د اهدافو په هکله شک لري. د واشنګټن پخوانی دښمن ایران په دې تورن دی چې له طالبانو سره په پټه مرسته کوي. څارونکي وایې چې روسیه یووار بیا د سړې جګړې وخت ته ستنه شوې ،څو په داسې یو وخت کې د امریکا متحدو ایالاتو لاسته راوړني له خپل مسیره وباسي چې د افغانستان په اړه د امریکا د نوي منتخب ولسمشر تونالد ترمپ پالیسي نامعلومه ده. په افغانستان کې د ناټو او امریکایې ځواکونو قوماندان جنرال نیکلسون، په افغانستان کې د بهرنیو قدرتونو د بدبینانه نفوذ په اړه وویل: «د روسیې په اند طالبان هغه کسان دي چې د داعش یا«اسلامي دولت»ډلي پر وړاندي جنګیږي.» دغه امریکایې جنرال زیاته کړه: «هغه عامه مشروعیت چې روسیه یې طالبانو ته کوي، د فکتورونو پر مبنا نه دی ولاړ، بلکې هغه لار ده چې د افغانستان د حکومت او ناټو کوښښونه کمزوي، او برعکس یاغیان پیاوړي کوي.»
٭٭٭

د پرون خبرونه

 

پر افغانستان باندې د سرو لښکرو د یرغل د کلیزې په اړه غبرگونونه
نن د جدي شپږمه په افغانستان باندې د پخواني شوروي اتحاد د لښکرو له اوه دیرشمې کلیزې سره برابره ده. له نن څخه اوه دېرش کاله وړاندې د جدي په شپږمه د پخواني شوروي اتحاد په زرګونو ځواکونو په افغانستان یرغل وکړ او د خلق د ډموکراتیک ګوند د واکمن حفیظ الله امین واکمني یې نسکوره کړه او پرځای یې د دغه ګوند یو مشر ببرک کارمل د واک په ګدۍ کښینوه. د پخوانیو مجاهدینو ډلې چې د څه باندې لسو کلو لپاره یې له افغانستان څخه د پخواني شوروي اتحاد د ځواکونو د ایستلو لپاره وسله واله جګړه وکړه، هر کال دا ورځ د غونډو په ترڅ کې غندي. نن هم په کابل کې د دې ورځې د غندلو لپاره دوه جلا غونډې جوړې شوی وې. د افغانستان د ازاده ګانو په نوم یوه بنسټ په یوه غونډه کې په افغانستان د پخواني شوروي اتحاد د پوځونو یرغل وغنده او د جدي شپږمه یې د افغانستان په تاریخ کې د یوې تورې ورځې په توګه یاده کړه.
٭٭٭
په خپلو کړنو پښیمانه یم
د حزب اسلامي پخوانی قوماندان زرداد فریادي وایي پر هغه څه چې یې د افغانستان د کورنۍ جگړې پر وخت ترسره کړي پښیمانه دی او اوس هم دې ته تیار دی چې د خلکو د شکایتونو او د عدالت د پلي کیدو په خاطر محکمې ته حاضر شي. ښاغلی فریادي وایي دی د کورنیو جگړو له نورو عاملانو هم غواړي چې پر خپلو کړنو پښیماني څرگنده کړي. هغه وایي زه یواځنی شخص نه وم چې پاټکونه مې درلودل. ښاغلی زرداد دا هم وایي چې هغه د حزب اسلامي دوهم او یا وزیر دفاع نه بلکه ددې حزب د یو غونډ قوماندان و.

٭٭٭
ارګ بیا له جمعیت سره واک ویشي؟ 
د جمعیت اسلامي د ګوند اجرايي مشر چې د بلخ سرپرست والي هم دی له اوونیو راهیسې نیغ په نیغه له ولسمشر محمد اشرف غني سره په سیاسي خبرو بوخت دی. ارګ د دې خبرو په اړه تر دې دمه توضیحات ندي ورکړي خو پخپله عطا محمد نور‌ او ورته نږدي کسانو ویلي چې د خبرو اصلي هدف "د واک عادلانه ویش" دی. که څه هم د جمعیت ګوند مخکښو څیرو د واک د عادلانه ویش په اړه پوره سپیناوی ندی ورکړی، خو د افغانستان د ملي امنیت پخواني‌ مشر امرالله صالح ویلي چې د غني او عطا خبرې به په ګډ حکومت کې د اصلاحاتو او همپالنۍ د ډلې تله نوره هم درنه کړي. ښاغلي صالح پخپل فیسبوک پاڼۍ کې لیکلي چې د حکومت اجرايي مشر، ډاکټر عبدالله، د ارګ او جمعیت تر منځ د خبرو ملاتړی دی او هیله کوي چې ښاغلی نور به خپلو "ارزوګانو" ته ورسیږي.

٭٭٭
وسلهوالو طالبانو د یوې ځوانې ښځې سر پرې کړی
د سرپل سیمه ییز چارواکي وایي، د دغه ولایت په مرکز کې وسلهوالو طالبانو د یوې ځوانې ښځې سر پرې کړی دی. د دغه ولایت د ښځو چارو رئیسې نسیمې ارزو نن ازادي راډيو ته وویل چې دغه ۳۰ کلنه ښځه چې ساکنه نومېږي او ښار ته د خپلو خپلوانو د لیدو په جرم په ډېره بې رحمانه توګه وژل شوې ده. خو وسله وال طالبان وایي چې دغه ښځه د ناڅرګندو وسلهوالو لهخوا وژل شوې ده.
٭٭٭
د افغانستان ملي امنیت په کابل ښار کې د وسله والو غلو یوه ډله نيولې ده
 د دغه ریاست لخوا نن په خپره شوې خبرپاڼه کې ویل شوي چې په کابل ښار کې يې هغه پنځه کسیزه وسله واله ډله نيولې چې د امنيتي ځواکونو او څارنوالۍ له نوم څخه په ګټې اخيستو يې غلاوې کولې. د دې رياست د خبرپاڼې له مخې، یاد کسان د کابل ښار د نهمې ناحیې اړوند د امین اباد په سېمه کې نیول شوې دي. ملي امنیت وایي هغه کسان چې د افغان امنیتي ځواکونو له نامه او جامو ناوړه ګټه اخلي له سخت قانوني چلند سره به مخ شي.
٭٭٭
د نيلوفر پريکړه شرموونکې ده
 د افغانستان د دفاع وزارت ويلي دي چي هليه لري په امريکا کي د افغان پيلوټي د پناه غوښتنه رد سي. نيلوفر رحماني په امريکا کي د زده کړو تر۱۵مياشتنۍ دورې وروسته هلته د پناه غوښتنه کړې ده. د افغانستان د دفاع وزارت د دوشنبې په ورځ تائيد کړه چي د افغانستان د هوايي ځواک ۲۵ کلني پيلوټي نيلوفر رحماني، په امريکا متحدو ايالاتو کي د پناه غوښتنه کړې ده. تر دې مخکي هغې له وال ستريت ژورنال سره په خبرو کي ويلي ول چي بيره لري افغانستان ته په ورتگ سره به ئې ژوند په خطر کي سي. يادي رسنۍ د رحماني په حواله ليکلي دي چي هغه په افغانستان کي د وسله والو طالبانو او هم خپلو دوستانو له خوا په مرگ گواښل سوې ده. د امريکايي رسنيو د راپور له مخي مېرمن رحماني د روان کال په دوبي کي لا د پناه غوښتنليک امريکايي چارواکو ته وړاندي کړی وو. رحماني چي په ۲۰۱۵م کال کي د امريکا متحدو ايالاتو د بهرنيو چارو وزارت د «زړوري ښځي» جايزه ورکړل سوې، د طالبانو تر رژيم وروسته د افغان مېرمنو په ژوند کي د مثبت بدلون راتللو سمبول گرځېدلې وه. د افغانستان د دفاع وزارت وياند محمد رادمنش، ويلي دي، اميدواره دی چي د امریکا متحدو ايالاتو حکومت چي د افغان امنيتي ځواک په جوړښت کي ئې په ميلياردونو ډالره مصرف کړي دي، د مېرمن رحماني د پناه غوښتنه رد کړي. رادمنش، د مېرمن رحماني دغه پريکړه «شرموونکې» بللې او زياته کړې ئې ده، هغه گواښونه چي هغې ياد کړي دي، يوازي د پناه غوښتني بهانه دي. رادمنش ويلي دي: «کله چي يوه افسره د ناامنۍ شکايت کوي او له امنيتي گواښوونو بيره لري، بيا نو عام وگړي څه وکړي؟ هغې ځان ته بهانه جوړه کړې. موږ په سلونو داسي مدني فعالي لرو چي فعاليت کوي او امنيت ئې خوندي دئ.»
٭٭٭

Empfehlen Sie diese Seite auf:

د کمینټ ځای بند دی